Chính phủ ban hành cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 249/2025/NĐ-CP ngày 19/9/2025 quy định cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị định tạo hành lang pháp lý để các cơ quan, tổ chức, đơn vị lựa chọn, sử dụng và phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao trong nước và quốc tế phục vụ các chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo Nghị định, đối tượng được xem xét lựa chọn làm chuyên gia gồm người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài đáp ứng các tiêu chí theo quy định; đồng thời Nghị định áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương và địa phương, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp được giao chủ trì thực hiện chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Chú trọng lựa chọn chuyên gia có trình độ, kinh nghiệm và khả năng đóng góp thực chất
Nghị định quy định chuyên gia phải có kiến thức, trình độ, kinh nghiệm nghiên cứu trong một hoặc nhiều lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; có lý lịch rõ ràng, đạo đức tốt, mong muốn đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam. Việc lựa chọn ưu tiên các ngành công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược có tác động và phạm vi ảnh hưởng ở cấp quốc gia, khu vực và quốc tế.
Bên cạnh các tiêu chí chung, ứng viên cần đáp ứng ít nhất một trong các tiêu chí cụ thể như: là tác giả, đồng tác giả sáng chế đã được ứng dụng, chuyển giao; có công trình nghiên cứu khoa học, công nghệ xuất sắc; có bằng tiến sĩ từ các trường đại học thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu thế giới theo các bảng xếp hạng quốc tế uy tín và có thời gian giảng dạy, nghiên cứu, phát triển công nghệ; có kinh nghiệm nghiên cứu tại các cơ sở khoa học, trường đại học hoặc doanh nghiệp uy tín ở nước ngoài; hoặc có thành tích nổi bật trong công bố khoa học quốc tế. Nghị định cũng cho phép cơ quan, tổ chức, đơn vị quyết định tuyển chọn chuyên gia ngoài các trường hợp nêu trên khi có nhu cầu thực tiễn và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Quy trình tuyển chọn được thực hiện theo hướng mở, thông qua việc cơ quan có nhu cầu chủ động tìm kiếm, phát hiện ứng viên; cá nhân tự ứng cử; cơ quan đại diện Việt Nam và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đề cử; hoặc các cơ quan, tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước giới thiệu ứng viên. Hồ sơ gồm văn bản đề cử hoặc tự ứng cử, lý lịch khoa học và dự thảo kế hoạch, đề án triển khai nhiệm vụ dự kiến đảm nhận.
Nhiều chính sách đãi ngộ, tạo điều kiện để chuyên gia phát huy năng lực
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là các chính sách về tiền lương, tiền thưởng và điều kiện làm việc. Tiền lương của chuyên gia được thỏa thuận trong hợp đồng lao động, bảo đảm tương xứng với nhiệm vụ được giao và phù hợp mặt bằng tiền lương trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tiền thưởng hằng năm căn cứ kết quả thực hiện nhiệm vụ, với mức tối đa 04 tháng tiền lương ghi trong hợp đồng lao động.
Chuyên gia còn được hỗ trợ ban đầu bằng 01 tháng lương để ổn định chỗ ở, di chuyển, mua sắm thiết yếu; có thể được hỗ trợ tiền thuê nhà, phương tiện đi lại; được chi trả kinh phí nghiên cứu, trao đổi khoa học ở nước ngoài khi cần thiết; được hưởng chế độ chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng, nghỉ phép và một số chính sách tôn vinh, khen thưởng theo quy định.
Đối với thành viên gia đình chuyên gia, Nghị định quy định nhiều chính sách hỗ trợ, trong đó có hỗ trợ tìm trường và học phí cho con dưới 18 tuổi tại các cơ sở giáo dục và đào tạo công lập, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, tiếp cận cơ hội việc làm phù hợp và các thủ tục thị thực, tạm trú đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chuyên gia là người nước ngoài có nguyện vọng có thể được xem xét giảm điều kiện khi nhập quốc tịch Việt Nam theo quy định; chuyên gia có quốc tịch Việt Nam nếu có nhu cầu làm công chức, viên chức có thể được cơ quan có thẩm quyền xem xét tiếp nhận vào vị trí việc làm theo quy định của pháp luật.
Gắn thu hút chuyên gia với phát triển nguồn nhân lực của ngành Giáo dục
Đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Nghị định xác định Bộ Giáo dục và Đào tạo ưu tiên cử công dân Việt Nam đi đào tạo, bồi dưỡng tại nước ngoài thông qua các chương trình học bổng do Bộ quản lý để phát triển đội ngũ chuyên gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước hình thành đội ngũ chuyên gia có khả năng nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong các cơ sở giáo dục.
Nghị định đồng thời giao các bộ, cơ quan Trung ương và UBND các tỉnh, thành phố xây dựng, đề xuất các chương trình, nhiệm vụ, dự án có nhu cầu tuyển chọn chuyên gia; bố trí nguồn lực, tạo điều kiện để chuyên gia thực hiện nhiệm vụ; kiểm tra, giám sát và định kỳ báo cáo kết quả triển khai. Kinh phí thực hiện các chế độ, chính sách được bố trí trong kinh phí thực hiện chương trình, nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Nghị định số 249/2025/NĐ-CP có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Việc phổ biến, nghiên cứu và vận dụng các quy định của Nghị định góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới.
Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng