Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch: Ngành Giáo dục Lâm Đồng lan tỏa lối sống xanh
Từ những hành động nhỏ trong mỗi bữa ăn, lớp học và khuôn viên trường học, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 đang được ngành Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng triển khai theo hướng thiết thực, gần gũi, gắn giáo dục ý thức bảo vệ môi trường với hình thành thói quen tiết kiệm thực phẩm, giảm chất thải và sống xanh trong cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, học viên toàn ngành.
Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 mang chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” (From Clean Plates to Clean Cities), tập trung vào một vấn đề rất gần với đời sống hằng ngày nhưng có tác động lớn đến môi trường: lãng phí thực phẩm. Thông điệp của Chiến dịch nhấn mạnh mối liên hệ giữa cách mỗi người lựa chọn, sử dụng thực phẩm với lượng chất thải phát sinh, việc sử dụng tài nguyên và chất lượng môi trường tại các khu dân cư, đô thị.
Ảnh minh họa
Theo tài liệu của Chiến dịch, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí tại hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ trong năm 2022, tương đương khoảng 19% lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng. Trong khi đó, năm 2024, khoảng 673 triệu người trên thế giới phải chịu cảnh đói ăn và khoảng 2,3 tỷ người đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng. Thất thoát, lãng phí thực phẩm còn được ước tính tạo ra tới 10% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu và gây tổn thất kinh tế khoảng 1 nghìn tỷ USD mỗi năm.
Những con số trên cho thấy, chống lãng phí thực phẩm không chỉ là câu chuyện tiết kiệm một phần thức ăn. Đằng sau mỗi sản phẩm thực phẩm là đất đai, nguồn nước, năng lượng, công sức lao động cùng nhiều nguồn lực phục vụ quá trình sản xuất, chế biến và vận chuyển. Vì vậy, sử dụng thực phẩm hợp lý cũng chính là một cách thiết thực để tiết kiệm tài nguyên, giảm lượng rác thải và góp phần bảo vệ môi trường.
Đưa thông điệp môi trường vào trường học
Triển khai Chiến dịch trong toàn ngành, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng đề nghị các cơ sở giáo dục tổ chức tuyên truyền về mục đích, ý nghĩa của Chiến dịch và chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” đến cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh và học viên bằng các hình thức phù hợp.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào những việc làm gần gũi với đời sống học đường như hình thành thói quen lấy thức ăn vừa đủ, hạn chế bỏ thừa; giảm lãng phí thực phẩm; phân loại chất thải tại nguồn; giảm phát sinh rác; hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni-lông khó phân hủy; sử dụng tiết kiệm tài nguyên; xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp.
Để thông điệp không dừng lại ở những khẩu hiệu tuyên truyền, các nhà trường được khuyến khích lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường, tiêu dùng có trách nhiệm và tiết kiệm thực phẩm vào hoạt động giáo dục, hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động trải nghiệm; đồng thời tăng cường truyền thông trên website, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông của đơn vị.
Đây cũng là cơ hội để mỗi bài học về môi trường được chuyển hóa thành hành vi cụ thể. Một học sinh lấy khẩu phần vừa đủ tại bếp ăn bán trú; một lớp học duy trì phân loại rác; một giáo viên hạn chế sử dụng chai nhựa dùng một lần; một trường học có thêm những khoảng xanh được chăm sóc thường xuyên... đều có thể trở thành những bài học trực quan về trách nhiệm với môi trường.
Mỗi trường học là một điểm xanh
Cùng với công tác tuyên truyền, ngành Giáo dục Lâm Đồng định hướng các đơn vị chủ động tổ chức những hoạt động hưởng ứng phù hợp với điều kiện thực tế như vệ sinh trường, lớp và khu vực xung quanh; thu gom, phân loại chất thải; thu gom rác tái chế, pin đã qua sử dụng; trồng và chăm sóc cây xanh; chỉnh trang cảnh quan; xây dựng trường học xanh - sạch - đẹp; hạn chế sử dụng đồ nhựa dùng một lần và túi ni-lông khó phân hủy.
Các trường cũng có thể tổ chức diễn đàn, tọa đàm, cuộc thi và chương trình giáo dục về tiêu dùng xanh, giảm lãng phí thực phẩm, giảm phát sinh chất thải, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đây là những hình thức phù hợp để học sinh không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn được thảo luận, trải nghiệm, đề xuất sáng kiến và trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề môi trường từ chính trường học của mình.
Ở phạm vi rộng hơn, Chiến dịch năm 2026 khuyến khích triển khai nhiều mô hình như phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, đổi rác lấy quà, thu gom chất thải tái chế và chất thải điện tử, trồng cây xanh, giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm tại gia đình, cơ quan, trường học và các cơ sở dịch vụ ăn uống. Những mô hình, sáng kiến hiệu quả được khuyến khích chia sẻ trên các nền tảng số để lan tỏa thói quen sống xanh trong cộng đồng.
Từ một chiến dịch đến thói quen hằng ngày
Các hoạt động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 được ngành Giáo dục Lâm Đồng tập trung triển khai trong tháng 9/2026, bảo đảm thiết thực, hiệu quả, an toàn và tiết kiệm. Quan trọng hơn, những mô hình phù hợp, hiệu quả được khuyến khích tiếp tục duy trì và nhân rộng, trở thành hoạt động thường xuyên trong nhà trường.
Với trường học, giáo dục bảo vệ môi trường hiệu quả nhất khi được bắt đầu từ những việc nhỏ và được thực hiện đều đặn mỗi ngày. “Đĩa ăn không thừa - Thành phố không rác”, “Sạch từ bàn ăn - Xanh đến phố phường”, “Lấy vừa đủ - Dùng trọn vẹn - Thành phố thêm xanh” là những thông điệp được Chiến dịch gợi mở, đồng thời cũng là lời nhắc để mỗi cán bộ, giáo viên, học sinh cùng thay đổi từ những lựa chọn giản dị nhất.
Từ một suất ăn được sử dụng trọn vẹn, một chai nhựa được thay thế, một viên pin cũ được thu gom đúng nơi, một mảng xanh được vun trồng trong sân trường, những hành động nhỏ có thể cộng lại thành thay đổi lớn. Khi ý thức bảo vệ môi trường trở thành thói quen trong từng trường học, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn không chỉ diễn ra trong một tháng mà có thể trở thành một phần của văn hóa học đường, góp phần xây dựng trường học xanh, cộng đồng xanh và môi trường sống bền vững.
Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng