Tăng cường phòng, chống gian lận trong thi, kiểm tra và đánh giá giáo dục
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 37/CT-TTg ngày 20/10/2026 về tăng cường phòng, chống gian lận trong thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo. Chỉ thị đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi gian lận, bảo đảm thực hiện nhất quán phương châm “học thật, thi thật, đánh giá thật”.
Theo Chỉ thị, những năm qua, công tác thi, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, cơ bản bảo đảm công bằng trong kiểm tra, đánh giá và thi. Tuy nhiên, tại một số nơi, việc dạy học, kiểm tra, đánh giá và tổ chức thi vẫn chưa phản ánh đúng thực chất chất lượng dạy và học; các hành vi gian lận, vi phạm quy chế thi, vi phạm liêm chính trong học tập và nghiên cứu khoa học vẫn còn xảy ra. Những hạn chế này không chỉ làm sai lệch kết quả đánh giá mà còn ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực, công bằng trong giáo dục, uy tín của ngành và niềm tin của xã hội.
Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường giáo dục trung thực, liêm chính, thực chất; bảo đảm kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi phản ánh đúng năng lực người học. Đây được xem là một trong những yêu cầu quan trọng để thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Chuyển từ xử lý vi phạm sang quản trị rủi ro
Một trong những điểm đáng chú ý của Chỉ thị là yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục chuyển mạnh từ tập trung phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Theo đó, công tác phòng, chống gian lận phải được tiến hành thường xuyên, đồng bộ, phù hợp với từng cấp học, trình độ đào tạo và từng hình thức thi, kiểm tra, đánh giá. Các cơ quan, đơn vị cần chủ động nhận diện nguy cơ, rủi ro; thiết lập cơ chế kiểm soát chéo, lưu vết hoạt động và kiểm tra độc lập đối với những khâu có nguy cơ cao.
Các hành vi như học thay, thi hộ, đạo văn, sửa điểm, làm lộ, lọt đề thi, sử dụng công nghệ cao để gian lận; hành vi bao che, tiếp tay hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tác động đến kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi phải được phát hiện, xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Không lấy riêng tỷ lệ khá, giỏi, tốt nghiệp để đánh giá thi đua
Chỉ thị yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, đổi mới việc giao chỉ tiêu xếp loại, kết quả thi, kiểm tra, đánh giá trong công tác thi đua, khen thưởng theo hướng không tạo áp lực thành tích.
Đáng chú ý, không được lấy riêng tỷ lệ người học khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp hoặc kết quả thi làm căn cứ để đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân.
Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm rà soát toàn diện các quy định, quy chế thi và hướng dẫn kiểm tra, đánh giá để kịp thời nhận diện, phòng ngừa các phương thức gian lận mới, nhất là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo và thiết bị công nghệ cao để gian lận; thời hạn hoàn thành trước ngày 15/12/2026.
Tăng cường công nghệ, từng bước triển khai thi trên máy tính
Chỉ thị cũng đặt ra yêu cầu ứng dụng mạnh hơn các giải pháp kỹ thuật trong phòng, chống gian lận.
Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hướng dẫn việc sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại và các giải pháp kỹ thuật phù hợp tại những khu vực, khâu có nguy cơ cao, trước hết đối với kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia và kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Đồng thời, xây dựng lộ trình từng bước triển khai kiểm tra, đánh giá và thi trên máy tính khi đáp ứng đủ điều kiện; hướng dẫn các Sở Giáo dục và Đào tạo và cơ sở giáo dục phổ thông xây dựng, khai thác, sử dụng ngân hàng câu hỏi bảo đảm bám sát mục tiêu, yêu cầu cần đạt của chương trình, tăng tính khách quan, phân hóa và đánh giá thực chất kết quả học tập.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích, đối sánh kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi cũng được đặt ra nhằm kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường, nguy cơ gian lận.
Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về chất lượng, kỷ cương thi cử
Đối với các địa phương, Chỉ thị yêu cầu Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm theo quy định về chất lượng và kỷ cương trong thi cử, kiểm tra, đánh giá thuộc phạm vi quản lý.
Các Sở Giáo dục và Đào tạo, cơ sở giáo dục phải tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá bảo đảm thực chất, nghiêm túc, công bằng, khách quan; không chạy theo thành tích, không can thiệp trái quy định vào kết quả học tập và kết quả thi.
Người đứng đầu cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo phải quán triệt đầy đủ các hành vi bị nghiêm cấm, hậu quả và trách nhiệm pháp lý khi vi phạm đến cán bộ quản lý, nhà giáo, học sinh, sinh viên, học viên và cha mẹ học sinh; việc này phải được thực hiện thường xuyên, nhất là đầu năm học và trước các kỳ thi, kiểm tra, đánh giá.
Chỉ thị đồng thời yêu cầu tuyệt đối không lợi dụng chức vụ, quyền hạn, vị trí công tác để can thiệp, tác động trái quy định, tiếp tay hoặc bao che cho hành vi gian lận trong giáo dục.
Chú trọng liêm chính học thuật và sử dụng AI đúng quy định
Một nội dung mới đáng chú ý là yêu cầu tăng cường liêm chính học thuật trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh.
Người đứng đầu các cơ sở giáo dục phải chịu trách nhiệm toàn diện về liêm chính trong học tập, nghiên cứu khoa học, kiểm tra, đánh giá tại đơn vị; đồng thời tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, văn hóa liêm chính và trách nhiệm nêu gương của nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục.
Các cơ sở giáo dục phải rà soát, hoàn thiện quy định về liêm chính học thuật; quy định rõ việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi đạo văn, sao chép, thuê hoặc nhờ người khác làm bài, học thay, thi hộ, gian lận trong nghiên cứu khoa học và sử dụng trí tuệ nhân tạo trái quy định.
Đồng thời, phương pháp học tập, kiểm tra, đánh giá cần tiếp tục được đổi mới theo hướng coi trọng quá trình và sản phẩm học tập, đánh giá đúng năng lực người học, hạn chế khả năng gian lận và phù hợp với sự phát triển của công nghệ.
Với yêu cầu xuyên suốt là “học thật, thi thật, đánh giá thật”, Chỉ thị số 37/CT-TTg đặt ra định hướng rõ ràng cho toàn ngành Giáo dục trong tổ chức thi, kiểm tra và đánh giá: phòng ngừa phải đi trước một bước, trách nhiệm người đứng đầu phải được đề cao, công nghệ phải được sử dụng để nâng cao tính minh bạch và mọi hành vi gian lận phải được xử lý nghiêm.
Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng