Học bổng toàn phần mở đường cho nhân lực công nghệ chiến lược
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành một trong những điều kiện quyết định để Việt Nam tạo bước đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong định hướng đó, việc phát hiện sớm những học sinh, sinh viên xuất sắc, nhà khoa học trẻ có tiềm năng, tạo điều kiện để họ được đào tạo tại những cơ sở giáo dục hàng đầu thế giới không chỉ mở ra cơ hội phát triển cho từng cá nhân mà còn góp phần hình thành lực lượng nhân lực có khả năng dẫn dắt các lĩnh vực công nghệ chiến lược trong tương lai.
Ngày 18/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1600/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Chương trình học bổng toàn phần dành cho các nhà khoa học trẻ, sinh viên xuất sắc đi đào tạo tại các trường đại học hàng đầu thế giới về các công nghệ chiến lược”. Đề án xác định phát triển nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược là nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết, gắn hoạt động đào tạo ở nước ngoài với nhu cầu sử dụng nhân lực, cơ chế thu hút sau đào tạo và trách nhiệm phục vụ đất nước.
Một trong những điểm đáng chú ý là quy mô và tầm nhìn dài hạn của chương trình. Đến hết năm 2035, Đề án đặt mục tiêu tuyển chọn, cấp học bổng toàn phần cho khoảng 1.500 người học tập, nghiên cứu ở nước ngoài, dự kiến gồm 100 người trình độ đại học, 400 người trình độ thạc sĩ, 500 người trình độ tiến sĩ và 500 người nghiên cứu sau tiến sĩ.
Đối tượng của chương trình được lựa chọn theo hướng chú trọng thực tài và tiềm năng phát triển. Ở trình độ đại học, nhóm được xem xét gồm học sinh trung học phổ thông hoặc sinh viên năm thứ nhất đạt giải nhất, nhì, ba tại các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh, học sinh giỏi quốc gia, cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia hoặc các kỳ thi quốc tế do Bộ Giáo dục và Đào tạo cử tham gia, phù hợp với những ngành phục vụ phát triển công nghệ chiến lược. Với trình độ thạc sĩ, tiến sĩ và nghiên cứu sau tiến sĩ, tiêu chí tiếp tục hướng tới những cá nhân có thành tích học tập, nghiên cứu nổi bật, đang công tác hoặc có khả năng đóng góp cho các lĩnh vực trọng điểm.
Người được tuyển chọn sẽ được đào tạo toàn thời gian tại các cơ sở giáo dục nước ngoài có thế mạnh trong những ngành liên quan trực tiếp đến công nghệ chiến lược, thuộc nhóm 500 cơ sở hàng đầu thế giới theo ngành, lĩnh vực tại các bảng xếp hạng quốc tế có uy tín và đáp ứng yêu cầu về chất lượng đào tạo, nghiên cứu.
Không dừng ở việc “đưa người giỏi đi học”, Đề án đặt trọng tâm vào cả quá trình từ phát hiện, tuyển chọn, đào tạo đến kết nối và sử dụng nhân lực sau đào tạo. Các cơ quan, địa phương, cơ sở giáo dục và tổ chức khoa học, công nghệ phải xác định nhu cầu đào tạo, dự kiến nơi tiếp nhận, vị trí việc làm, nhiệm vụ và điều kiện để người được đào tạo có thể phát huy năng lực sau khi hoàn thành chương trình. Việc tuyển chọn được thực hiện theo nguyên tắc cạnh tranh, công khai, minh bạch và gắn với khả năng đóng góp thực tế của ứng viên.
Tại Lâm Đồng, UBND tỉnh đã giao Sở Giáo dục và Đào tạo làm đầu mối triển khai các nội dung thuộc phạm vi của địa phương. Trong đó, ngành Giáo dục có trách nhiệm tuyên truyền rộng rãi chương trình học bổng; rà soát học sinh, sinh viên có thành tích nổi bật; hướng dẫn giới thiệu ứng viên; đồng thời tổng hợp nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành, lĩnh vực công nghệ chiến lược của tỉnh.
Điểm đáng chú ý trong cách triển khai của tỉnh là yêu cầu gắn đào tạo với nhu cầu phát triển thực tế. Các sở, ngành, địa phương không chỉ xác định nhu cầu nhân lực mà còn phải tính đến phương án tiếp nhận, bố trí, sử dụng người được đào tạo sau khi trở về. Đối với những trường hợp được giới thiệu, cử dự tuyển hoặc đề xuất đặt hàng đào tạo, cơ quan có nhu cầu phải xác định rõ vị trí việc làm, nhiệm vụ dự kiến và điều kiện làm việc.
Cụ thể hóa nhiệm vụ này trong toàn ngành, ngày 28/10/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng đã yêu cầu các phòng chuyên môn, đơn vị trực thuộc và các trường THPT ngoài công lập tổ chức tuyên truyền, rà soát và phát hiện những cá nhân có năng lực, thành tích phù hợp với tiêu chí của chương trình.
Các cơ sở giáo dục được yêu cầu tạo điều kiện để cán bộ quản lý, nhà giáo, học sinh và những cá nhân có tiềm năng tiếp cận đầy đủ thông tin; chủ động rà soát học sinh có thành tích học tập, nghiên cứu khoa học, đạt giải tại các kỳ thi, cuộc thi; đồng thời phát hiện nhà giáo có năng lực chuyên môn, thành tích nổi bật để cung cấp thông tin, phối hợp kiểm tra hồ sơ minh chứng khi có hướng dẫn cụ thể.
Ở cấp Sở, nhiệm vụ được phân công tương đối rõ theo từng lĩnh vực: rà soát học sinh đạt giải học sinh giỏi, nghiên cứu khoa học; tổng hợp nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; kiểm tra điều kiện, tiêu chuẩn ứng viên; phổ biến thông tin qua các kênh truyền thông và tổng hợp những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Việc triển khai Chương trình học bổng toàn phần vì vậy không chỉ mang ý nghĩa mở thêm một con đường học tập ở nước ngoài cho những cá nhân xuất sắc. Xa hơn, đây là cơ hội để các cơ sở giáo dục quan tâm hơn đến việc phát hiện, bồi dưỡng tài năng từ sớm; khuyến khích học sinh tham gia nghiên cứu khoa học, các kỳ thi học sinh giỏi và những hoạt động phát triển năng lực sáng tạo.
Theo Quyết định số 1600/QĐ-TTg, hoạt động tuyển chọn và cử người đi đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài dự kiến được thực hiện từ năm 2027 đến năm 2035, sau khi hoàn thiện đồng bộ cơ chế học bổng, tiêu chuẩn, quy trình tuyển chọn, danh mục cơ sở đào tạo, phương án sử dụng sau đào tạo và các quy định liên quan.
Với sự chủ động của tỉnh và ngành Giáo dục, những học sinh, sinh viên, nhà giáo, nhà khoa học trẻ có năng lực và khát vọng cống hiến tại Lâm Đồng sẽ có thêm cơ hội tiếp cận môi trường đào tạo, nghiên cứu tiên tiến của thế giới. Quan trọng hơn, việc tìm kiếm và bồi dưỡng những tài năng ấy ngay từ hôm nay chính là một bước chuẩn bị lâu dài cho nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chất lượng cao phục vụ sự phát triển của địa phương và đất nước trong tương lai.
Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng