Khi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra hình ảnh mà mắt thường khó phân biệt thật-giả, tạo ra giọng nói giống đến từng nhịp thở và tạo ra văn bản với vẻ ngoài “chuẩn mực” của một lập luận lý tính, thì vấn đề không còn là công nghệ đã tiến xa đến đâu, mà là nhận thức xã hội sẽ được dẫn dắt theo hướng nào. Những vụ việc giả mạo, bôi nhọ, xuyên tạc, chống phá công tác nhân sự Đại hội XIV của Đảng, xuyên tạc những chính sách và chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta thời gian gần đây cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm: Sự thật đang phải chịu một áp lực chưa từng có trong lịch sử truyền thông hiện đại.
Khi hàng rào tự nhiên của sự thật bị phá vỡ
Trong phần lớn lịch sử nhân loại, sự thật có một lợi thế tự nhiên: Nó gắn với hiện thực, với nhân chứng, với dấu vết vật chất. Muốn tạo ra một thông tin đủ sức thuyết phục, con người phải đầu tư công sức, thời gian, và thường để lại dấu vết có thể truy nguyên. AI đã làm thay đổi căn bản điều đó. Ngày nay, chỉ với vài dòng câu lệnh, một cá nhân có thể tạo ra hàng chục phiên bản của cùng một câu chuyện, mỗi phiên bản được điều chỉnh tinh vi cho từng nhóm tiếp nhận khác nhau. Hình ảnh có thể được tạo ra mà không cần máy ảnh. Video có thể được dựng mà không cần sự kiện thật. Giọng nói có thể bị sao chép mà không cần người thật xuất hiện.
Ảnh minh họa: baochinhphu.vn
PGS, TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định: “AI tạo sinh đã phá vỡ mối liên hệ truyền thống giữa thông tin và hiện thực. Khi chi phí tạo ra nội dung giả gần như bằng 0 thì số lượng và tốc độ lan truyền trở thành mối đe dọa lớn nhất đối với khả năng kiểm chứng của xã hội”.